logo
Siyasi Parti Kapatma, İhtar , Mali Denetim ve Değişik İşler Kullanıcı Kılavuzu

(AYM, E.2020/5, K.2021/1, 14/01/2021, § …)
   
Kararlar Bilgi Bankasında yayınlanan karar metni
editöryal düzeltmelere tabi tutulmuş olabilir.

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

 

Esas Sayısı : 2020/5 (Değişik İşler)

Karar Sayısı : 2021/1

Karar Tarihi : 14/1/2021

R.G. Tarih-Sayısı : 9/2/2021-31390

 

TALEPTE BULUNAN: Doğru Parti vekili Av. Nizamettin BULUT

TALEBİN KONUSU: Türkiye Değişim Partisi ambleminin 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 96. maddesine aykırılığı ileri sürülerek hükümsüzlüğüne ve siyasi parti sicilinden terkinine karar verilmesi talebidir.

I. TALEBİN GEREKÇESİ

Doğru Parti vekilinin başvuru dilekçesinde özetle, sonradan kurulan Türkiye Değişim Partisinin ambleminin iltibas yaratacak şekilde benzer olduğu belirtilerek anılan Partinin ambleminin hükümsüzlüğüne ve siyasi parti sicilinden terkinine karar verilmesi talep edilmiştir.

II. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞININ MÜTALAASI

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı mütalaasında özetle, Türkiye Değişim Partisi ambleminin Doğru Parti amblemiyle iltibasa mahal verecek şekilde benzerlik göstermediği ve bu nedenle Türkiye Değişim Partisi ambleminin hükümsüzlüğü ve siyasi parti sicilinden terkini talebinin reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.

III. PARTİNİN SAVUNMASI

Türkiye Değişim Partisi savunmasında özetle; Doğru Parti ile Türkiye Değişim Partisinin amblemlerinde yer alan şekillerin birbirinden farklı olduğu, anılan partilerin amblemlerinde bazı şekillerin yanı sıra ilgili partilerin isimlerine de yer verildiği, bu itibarla partilerin amblemlerinin birbirinden ayırt edilebilir nitelikte olduğu ve aralarında herhangi bir iltibastan söz edilemeyeceği, kaldı ki herhangi bir iltibasın varlığının kabulü durumunda dahi söz konusu amblemin Türkiye Değişim Partisine temel teşkil eden Türkiye Değişim Hareketi tarafından 2009 yılından itibaren gerçekleştirilen siyasi faaliyetlerde kullanıldığı gözetildiğinde bu iltibasa ilgili amblemi 26/8/2020 tarihinden itibaren kullanmaya başlayan Doğru Partinin neden olduğu belirtilerek Türkiye Değişim Partisi ambleminin hükümsüzlüğü ve siyasi parti sicilinden terkini talebinin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.

IV. İNCELEME

1. Doğru Parti vekilinin başvurusu, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının mütalaası, Türkiye Değişim Partisinin savunması, Raportör Volkan HAS tarafından hazırlanan rapor, ilgili Anayasa ve kanun kuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. Talepte bulunan Doğru Parti 26/8/2020 tarihinde, ambleminin hükümsüzlüğüne ve siyasi parti sicilinden silinmesine karar verilmesi talep edilen Türkiye Değişim Partisi ise 17/12/2020 tarihinde kuruluşuna dair bildirge ve eklerinin İçişleri Bakanlığına verilmesi suretiyle tüzel kişilik kazanmıştır.

3. Anayasa’nın 68. maddesinin dördüncü fıkrasında “Siyasî partiler önceden izin almadan kurulurlar ve Anayasa ve kanun hükümleri içerisinde faaliyetlerini sürdürürler.” hükmüne yer verilmiş; 69. maddesinin son fıkrasında da siyasi partilerin kuruluş ve çalışmalarının anılan maddedeki esaslar çerçevesinde kanunla düzenleneceği belirtilmiştir.

4. Siyasi partilerle ilgili esasların düzenlendiği 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun “Kullanılamayacak parti adları ve işaretler:” başlıklı 96. maddesinin birinci fıkrasında …siyasi parti siciline kayıtlı bulunan siyasi partilerin isimleri, amblemleri, rumuzları, rozetleri ve benzeri işaretleri(nin) aynen veya iltibasa mahal verecek şekilde başka bir siyasi partice kullanılmayacağı…” belirtilmiştir.

5. Anılan fıkrayla bir partinin siyasi parti siciline kayıtlı başka bir partinin amblemini aynen veya iltibasa yol açacak şekilde kullanması yasaklanmıştır. Siyasi parti siciline kayıtlı bir partinin ambleminde yer alan bir şekil veya figürün diğer bir parti tarafından iltibasa yol açmaması koşuluyla kullanılmasında ise herhangi bir engel bulunmamaktadır.

6. Siyasi partilerin, seçmenlere vereceği mesajları daha anlaşılabilir kılması ve hitap ettikleri seçmen kitlesinin önem atfettiği değerlerin sahiplenildiğinin ifade edilmesi bakımından hedeflediği idealleri yansıtan ve özetleyen şekil veya figürleri amblemlerinde kullanmaları son derece doğaldır. Ancak partiler, bu şekil veya figürleri siyasi parti siciline daha önceden kayıtlı olan partilerin amblemleriyle iltibasa mahal vermeyecek şekilde kullanmalıdır. Bir partinin kullanacağı amblemin başka bir parti izlenimi vermemesi, yanılgı veya yanlış anlamalara sebep olmaması gerekir. Siyasi partilerin isim ve rumuzları gibi amblemleri de açık olmalı ve kişilerin bir siyasi partiyi başka bir siyasi parti ile karıştırmalarına yol açmamalıdır.

7. Talepte bulunan Doğru Partinin amblemi incelendiğinde amblemde yalnızca bir kalp figürüne yer verildiği, bu kalp figürünün çelenk içine alındığı ve üstünde yıldız figürünün konumlandığı görülmektedir. Türkiye Değişim Partisi tarafından kullanılan amblemde ise Doğru Parti ambleminden farklı olarak biri küçük, biri büyük olmak üzere iki kalp figürünün bulunduğu, küçük kalp figürünün büyük kalp figürünün sol üst köşesine bitişik durumda konumlandığı ve iki kalp arasında yıldız figürüne yer verildiği anlaşılmaktadır.

8. Bu tespitler çerçevesinde Doğru Parti ile Türkiye Değişim Partisi tarafından kullanılan amblemler birlikte değerlendirildiğinde Türkiye Değişim Partisi tarafından kullanılmakta olan amblemin Doğru Parti tarafından kullanılan amblemle iltibas yaratacak şekilde benzer olmadığı, Doğru Parti ambleminden duraksamaya neden olmayacak şekilde ayırt edilmesinin mümkün olduğu sonucuna varılmıştır.

9. Açıklanan nedenlerle Türkiye Değişim Partisi tarafından kullanılmakta olan amblemin 2820 sayılı Kanun’un 96. maddesine aykırı olmadığı anlaşıldığından anılan Partinin ambleminin hükümsüzlüğü ve siyasi parti sicilinden terkini talebinin reddi gerekir.

V. HÜKÜM

Türkiye Değişim Partisi ambleminin 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 96. maddesine aykırı olmadığına ve anılan amblemin hükümsüzlüğü ile siyasi parti sicilinden terkini talebinin REDDİNE 14/1/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

 

Başkan

Zühtü ARSLAN

Başkanvekili

Hasan Tahsin GÖKCAN

Başkanvekili

Kadir ÖZKAYA

Üye

Engin YILDIRIM

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

Celal Mümtaz AKINCI

Üye

Muammer TOPAL

Üye

M. Emin KUZ

Üye

Rıdvan GÜLEÇ

Üye

Recai AKYEL

 

Üye

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

 

Üye

Selahaddin MENTEŞ

Üye

Basri BAĞCI

       

 

I. KARAR KİMLİK BİLGİLERİ

Karar No 2021/1
Esas No 2020/5
Karar Tarihi 14/01/2021
Künye (AYM, E.2020/5, K.2021/1, 14/01/2021, § …)    
Karar Türü (Dosya Sonucu) Siyasi parti sicilinden terkin talebinin reddine
Karar Türü Değişik İş Kararları
Davacı - Davalı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı - Doğru Parti
Resmi Gazete 09/02/2021 - 31390
Üyeler Zühtü ARSLAN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Kadir ÖZKAYA
Engin YILDIRIM
Hicabi DURSUN
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Rıdvan GÜLEÇ
Recai AKYEL
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Selahaddin MENTEŞ
Basri BAĞCI
Raportör Volkan HAS

T.C. Anayasa Mahkemesi