ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2016/48 (Siyasi
Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2018/100
Karar Tarihi:8/11/2018
R.G. Tarih – Sayı:13/12/2018
– 30624
I. MALİ DENETİMİN KONUSU
Emek Partisi 2015 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü
ARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,
Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer
TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL
ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 31/5/2017 tarihinde
yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup
bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.
2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler
Kanunu’nun 73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde “İller
teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesaplar, merkez
karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir.”
denilmiş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasında da “Siyasi
partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin
hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin
hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine
ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu
belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve
değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü
hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri
eklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti
genel merkezine ilişkin kesin hesabın Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca
incelenerek karara bağlanacağı, birleştirileceği ve birleştirilmiş kesin hesap
cetvellerinin Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.
3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti
teşkilat listesinde aktif görünmesine rağmen Emek Partisinin teşkilatlanmış
olduğu illerden altmış altı ile ait 2015 yılı kesin hesabının gönderilmediği
tespit edilmiştir.
4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel
merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine ait
olabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet parti
yetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasi
parti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet
eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.
5. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve belde
başkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,
telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. birtakım genel
yönetim giderlerini de yapması gerekir.
6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinin birinci
fıkrasında, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel
kişiliği adına elde edileceği; 70. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında,
siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi
partinin bütün giderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı;
111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve
araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında
altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır
para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre Parti
yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları
mümkün değildir. Parti yetkililerinin bu şekilde yapmış oldukları gider
bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzel
kişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.
7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışı
gelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı
Kanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.
8. Mahkemeye bilgilerin istenen şekliyle verilmemesi,
hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın
dışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeye
yönelik eylemler olarak nitelendirildiğinden 2820 sayılı Kanun’un 111.
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin
yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda
bulunulması gerekir.
9. Bu itibarla Emek Partisinin 2015 yılı kesin hesabının
incelenmesi sonucunda;
- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulmasından dolayı
işin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkez
kesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerin
kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu
kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
- Anayasa
Mahkemesine bilgilerin istenen şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde
kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider
yapılması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak
nitelendirildiğinden Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111.
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
31/5/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
10. Emek Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2015 yılı
kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde
yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafından
hazırlanıp Raportör Sadettin CEYHAN tarafından Heyete sunulan esas inceleme
raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin
Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgili
kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten
sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter ve
belgelerde Partinin 2015 yılı gelirlerinin 352.128,14 TL, giderlerinin 355.
664,00 TL olduğu anlaşılmaktadır.
12. Partinin 2015 yılı kesin hesabının gelir ve gider
rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyle 2015 yılı
kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna
varılmıştır.
A. Gelirlerin
İncelenmesi
1.
Genel
Merkez Gelirleri
13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 57.075,00 TL
olup bunun 45.325,00 TL’si üye yıllık aidatından, 11.750,00 TL’si bağış
gelirlerinden oluşmaktadır.
14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelir
belgeleri üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun
olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Gelirleri
15. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 295.053,14 TL
olup bunun 255.127,92 TL’si üye yıllık aidatlarından, 37.935,22 TL’si
bağışlardan, 1.070,00 TL’si yayın satış gelirlerinden, 920,00 TL’si faaliyet
gelirlerinden oluşmaktadır.
16. İl örgütlerinin 2015 yılı kesin hesap çizelgelerinin
gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun
olduğu sonucuna varılmıştır.
B. Giderlerin İncelenmesi
1.
Genel
Merkez Giderleri
17. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 59.164,52 TL
olup bunun 44.210,00 TL’si kira giderlerinden, 6.104,01 TL’si haberleşme
giderlerinden, 3.385,00 TL’si tanıtım, temsil ve propaganda giderlerinden,
1.086,78 TL’si kırtasiye ve büro giderlerinden, 4.378,73 TL’si ısınma,
aydınlatma ve temizlik giderlerinden oluşmaktadır.
18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider
belgeleri üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun
olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Giderleri
19. Parti il örgütlerinin giderleri 296.499,48 TL olup
bunun 175.396,87 TL’si kira giderlerinden, 11.455,46 TL’si haberleşme
giderlerinden, 15.084,33 TL’si tanıtım ve propaganda giderlerinden, 2.800,02
TL’si basın yayın ilan giderinden, 22.178,37 TL’si kırtasiye ve büro
giderlerinden, 16.505,83 TL’si, ısınma, aydınlatma ve temizlik giderlerinden,
45.325,00 TL’si teşkilata yardım giderlerinden, 4.405,00 TL’si seyahat
giderlerinden, 379,60 TL’si vergi, sigorta ve noter giderlerinden, 2.969,00
TL’si bakım onarım giderlerinden oluşmaktadır.
20. İl örgütlerinin 2015 yılı kesin hesap çizelgelerinin
gider bölümü üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun
olduğu sonucuna varılmıştır.
C. Parti Mallarının İncelenmesi
21. Parti Genel Merkezinin 2015 yılı defter ve belgeleri
üzerinde yapılan incelemede herhangi bir taşınır, taşınmaz mal ve menkul kıymet
ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV. SONUÇ
Emek Partisinin 2015 yılı kesin hesabının incelenmesi
sonucunda;
Partinin 2015 yılı kesin hesabında Genel Merkeze ait
olarak gösterilen 352.128,14 TL gelir ve 355.664,00 TL giderin eldeki bilgi ve
belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler
Kanunu’na uygun olduğuna 8/11/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
|
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
|
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
|
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
|
Üye
Serruh KALELİ
|
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
|
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
|
Üye
Muammer TOPAL
|
Üye
M. Emin KUZ
|
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
|
Üye
Kadir ÖZKAYA
|
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
|
Üye
Recai AKYEL
|
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
|
|
|
|
|