logo
Siyasi Parti Kapatma, İhtar , Mali Denetim ve Değişik İşler Kullanıcı Kılavuzu

(AYM, E.2015/2, K.2016/4, 16/03/2016, § …)
   
Kararlar Bilgi Bankasında yayınlanan karar metni
editöryal düzeltmelere tabi tutulmuş olabilir.

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

 

Esas Sayısı:2015/2 (Değişik İşler)

Karar Sayısı:2016/4

Karar Tarihi:16.3.2016

 

TALEPTE BULUNAN : ... (Ergenekon Partisi kurucu üyesi)

TALEPLERİN KONUSU: 1- Genel Başkanı ve üyesi olmadığı Ergenekon Partisinin mali denetimleri konusunda kendisine yasal bildirimlerin yapılmamasına,

2- 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 9., 102. ve 104. maddeleri uyarınca işlem yapma imkânı kalmadığından dolayı aynı Kanun’un 121. maddesi aracılığıyla 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 87. maddesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun 15. maddesi uyarınca kuruluş amaç ve şartlarını kaybeden Ergenekon Partisinin kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine,

karar verilmesi talebidir.

I- TALEPLERİN GEREKÇESİ

Ergenekon Partisi kurucu üyesi olup Partiden istifa eden ... Anayasa Mahkemesine 26.2.2015 tarihinde verdiği dilekçesinde, Partinin Genel Başkanı olmadığı, dolayısıyla Partinin Anayasa Mahkemesi tarafından gerçekleştirilen mali denetimleri sırasında kendisine yasal bildirim yapılmaması gerektiği belirtilmiştir.

Ayrıca dilekçede, Partinin hiçbir üyesi kalmadığından 2820 sayılı Kanun’un 9., 102. ve 104. maddeleri uyarınca hukuki işlem yapma imkânı olmadığı için aynı Kanun’un 121. maddesi aracılığıyla 4721 sayılı Kanun’un 87. maddesi ile 5253 sayılı Kanun’un 15. maddesi uyarınca kuruluş amaç ve şartlarını kaybeden Ergenekon Partisinin kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitinin yapılmasının gerektiği ifade edilmiştir.

II- YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞININ GÖRÜŞÜ

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının mütalaası şöyledir:

 “Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun, Dernekler Kanunu’nun ve Türk Medeni Kanunu’nun madde metinlerinde bir siyasi partinin hangi hallerde kendiliğinden kapanacağı ya da aykırı eylemeleri nedeniyle kapatılacağı, hukuki varlığının kendiliğinde nasıl sona ereceği ve kimin ya da kimlerin kapanma ve kapatılma talebinde bulunabileceği açıkça belirtilmiştir. Belirtilen yasa maddeleri karşısında parti temsilcileri ya da şahısların bir partinin kapatılması ya da hukuki varlığının kendiliğinden sona erdiğinin tespiti için doğrudan Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunma haklarının olmadığı düşünülmektedir.”

III- İNCELEME

A- Anayasa Mahkemesi Tarafından Yapılan Mali Denetimler Sırasında Yasal Bildirimlerin Kendisine Yapılmaması Talebinin Değerlendirilmesi

1. Ergenekon Partisi kurucu üyesi ..., Partinin Genel Başkanı olmadığından dolayı Partinin Anayasa Mahkemesi tarafından yapılan mali denetimleri sırasında kendisine yasal bildirim yapılmamasını talep etmiştir.

2. 2820 sayılı Kanun’un 8. maddesinde, “Siyasi partiler, aşağıda belirtilen bildiri ve belgelerin, İçişleri Bakanlığına verilmesiyle tüzelkişilik kazanırlar. Bildiride, kurulacak siyasi partinin adı, genel merkez adresi, kurucuların adı, soyadı, doğum yeri ve tarihi, öğrenim durumları, meslek veya sanatlarıyla ikametgahlarının belirtilmesi…gerekmektedir. İçişleri Bakanlığı, kuruluş bildirisi ve alındı belgesinin onaylı birer örneği ile bildiri eklerinin birer takımını üç gün içinde Cumhuriyet Başsavcılığı ile Anayasa Mahkemesine gönderir.” denilerek, siyasi partilerin tüzel kişiliğe sahip oldukları ve genel merkezlerinin adreslerinin kuruluş bildirisine ekleneceği düzenlenmekte, siyasi partilerin adreslerinin de yer aldığı bildirinin bir örneğinin Anayasa Mahkemesine gönderileceği belirtilmektedir.

3. Yine Kanun’un 75. maddesinde, “Anayasa Mahkemesi, kesin hesaplara ait bilgilerin belgelendirilmesini siyasi partilerden her zaman isteyebilir.” denilmektedir. Ayrıca Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 52. maddesinin (7) numaralı fıkrasının “Mahkemenin malî denetime ilişkin kararlarının bir örneği ilgili siyasi partinin genel başkanlığına…gönderilir.” hükmü uyarınca denetim sonuçları da ilgili siyasi partinin genel başkanlığına bildirilmektedir.

4. Bu hükümler uyarınca gerek mali denetim esnasında ihtiyaç duyulan bilgi ve belgelerin istenmesi aşamasında, gerekse mali denetime ilişkin kararların ilgili siyasi partiye gönderilmesi aşamasında parti genel başkanlarına değil, ilgili siyasi partinin tüzel kişiliğine iletilmek üzere, kuruluş bildirisinde belirtilen adreslere bildirim yapılmaktadır. Partiye yapılan bildirimlerin kurucu üye ... adresine gönderilmesinin sebebi de bu adresin kuruluş bildirisinde Partinin resmi adresi olarak gösterilmesinden kaynaklanmaktadır.

5. Açıklanan nedenlerle partilerin mali denetimlerine ilişkin yasal bildirimlerin partilerin kuruluş bildirilerinde belirttikleri adrese yapılması kural olduğundan, talepte bulunanın talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir.

B- Partinin Kendiliğinden Dağılma Hâlinin ve Buna Bağlı Olarak Hukuki Varlığının Sona Erdiğinin Tespiti Talebinin Değerlendirilmesi

6. Talepte bulunan, Partinin herhangi bir üyesi kalmadığından 2820 sayılı Kanun’un 9., 102. ve 104. maddeleri uyarınca hukuki işlem yapma imkânı bulunmaması sebebiyle aynı Kanun’un 121. maddesi aracılığıyla 4721 sayılı Kanun’un 87. maddesi ile 5253 sayılı Kanun’un 15. maddesi uyarınca kuruluş amaç ve şartlarını kaybeden Ergenekon Partisinin kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiği tespitini talep etmiştir.

7. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Mahkemenin görev ve yetkileri” başlıklı 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d) bendinde, siyasi partilerin kapatılmasına ve Devlet yardımından yoksun bırakılmasına ilişkin davalar ile ihtar başvuruları ve dağılma durumunun tespiti taleplerini karara bağlamak, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında sayılmakla beraber hangi hâllerde siyasi partilerin dağılma durumunun gerçekleşmiş olacağına ilişkin bir düzenleme 6216 sayılı Kanun’da bulunmamaktadır.

8. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 121. maddesinin birinci fıkrasında, “Türk Kanunu Medenîsi ile Dernekler Kanununun ve dernekler hakkında uygulanan diğer kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasî partiler hakkında da uygulanır.” denilmek suretiyle anılan kanunlara atıf yapılmaktadır.

9. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 87. maddesinde, hangi hâllerde bir derneğin dağılmış sayılacağı açıkça sayılmaktadır. Buna göre, kuruluş amacının gerçekleşmesinin olanaksız hâle gelmesi, ilk genel kurul toplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organlarının oluşturulmamış olması, tüzük gereğince yönetim kurulunun oluşturulmasının olanaksız hâle gelmesi, olağan genel kurul toplantısının iki defa üst üste yapılmaması gibi durumlar derneğin kendiliğinden sona ermesi nedeni olarak sayılmakta ve her ilgilinin, sulh hâkiminden, derneğin kendiliğinden sonra erdiğinin tespitini isteyebileceği kayıt altına alınmaktadır.

10. 6216 sayılı Kanun’da, siyasi partilerin dağılma durumunun tespiti taleplerinin karara bağlanmasının Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkisinde olduğu belirtildiğinden ilgililerin bu isteğin yerine getirilmesi için Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunmaları gerekmektedir. Siyasi partilerin hukuki ve mali sorumluluk sahibi yasal temsilcileri ile siyasi partilerin kapatılması davasını açmak ve sicil dosyalarını tutmakla görevli olan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, 4721 sayılı Kanun’un 87. maddesinde bahsedilen ilgililerdir.

11. Dolayısıyla, Partiden istifa etmiş olan kurucu üye ... Partinin dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitini talep etme yetkisi bulunmamaktadır.

12. Açıklanan nedenlerle, Ergenekon Partisinin dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespiti talebinde bulunma yetkisi olmayan ... bu yöndeki talebinin reddine karar verilmesi gerekmektedir.

IV- HÜKÜM

Ergenekon Partisi Kurucu Üyesi ...;

A- Ergenekon Partisinin mali denetimlerine ilişkin yasal bildirimlerin tarafına yapılmaması talebi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

B- Ergenekon Partisinin kendiliğinden dağılma hali ve buna bağlı olarak da hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi talebinin REDDİNE,

16.3.2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

Başkan

Zühtü ARSLAN

Başkanvekili

Burhan ÜSTÜN

Başkanvekili

Engin YILDIRIM

 

Üye

Serdar ÖZGÜLDÜR

Üye

Serruh KALELİ

Üye

 Osman Alifeyyaz PAKSÜT

 

Üye

 Recep KÖMÜRCÜ

Üye

 Alparslan ALTAN

Üye

Nuri NECİPOĞLU

 

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

Celal Mümtaz AKINCI

Üye

Erdal TERCAN

 

Üye

Muammer TOPAL

Üye

M. Emin KUZ

Üye

Hasan Tahsin GÖKCAN

 

Üye

Kadir ÖZKAYA

Üye

Rıdvan GÜLEÇ

 

I. KARAR KİMLİK BİLGİLERİ

Karar No 2016/4
Esas No 2015/2
Karar Tarihi 16/03/2016
Künye (AYM, E.2015/2, K.2016/4, 16/03/2016, § …)    
Karar Türü (Dosya Sonucu) Siyasi partinin dağılmış sayılmasının reddine
Karar Türü Değişik İş Kararları
Davacı - Davalı … (Ergenekon Partisi Kurucu Üyesi) - Ergenekon Partisi
Üyeler Zühtü ARSLAN
Burhan ÜSTÜN
Engin YILDIRIM
Serdar ÖZGÜLDÜR
Serruh KALELİ
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
Alparslan ALTAN
Nuri NECİPOĞLU
Hicabi DURSUN
Celal Mümtaz AKINCI
Erdal TERCAN
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Hasan Tahsin GÖKCAN
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör Yok

T.C. Anayasa Mahkemesi